მინიმა

 ვხედავ, უკვე რომ აღარ გჭირდები,

ამოიწურა ჩემი ლიმიტი,

ჩამოფხავულა ჩემკენ ბინდები,

როგორც მზისაკენ, სხვისკენ მიილტვი.

მაია დიაკონიძე

12.04.2025 წელი

სიყვარული „ვეფხისტყაოსანში“ და დღევანდელი სამყარო, ესსე

 

სიყვარული „ვეფხისტყაოსანში“ და დღევანდელი სამყარო

რა არის სიყვარული დღეს?  ის, რაც ვეფხისტყაოსანი გვასწავლის, თუ ის, რასაც ყოველდღიურ ცხოვრებაში ვხედავთ?

დღეს სიყვარულზე უნდა გელაპარაკოთ, იმ სიყვარულზე, რომელიც „ვეფხისტყაოსანში“ ზეცამდეა ამაღლებული და როგორც მზე, თითოეული ქართველის სულში შუქად იღვრება. იშვიათია ქართველი, განსაკუთრებით ჩემი თაობის, რომელსაც ამ უკვდავი პოემიდან ერთი სტროფი მაინც არ ახსოვდეს. ბევრს უნახავს მისი ილუსტრაციებიც — მიხაი ზიჩის, ირაკლი თოიძის, სერგო ქობულაძის, რომლებიც არა მხოლოდ თვალს, არამედ გულსა და გონებასაც ამდიდრებს.

მანამ კი, სანამ „ვეფხისტყაოსანს“ შევისწავლიდით, ბავშვობაში ვეცნობოდით იაკობ გოგებაშვილის ,,დედა ენას" და ,,ბუნების კარს". გვახსოვს პატარა კატო,  ნაყვავილარსახიანი გოგონა, რომელსაც დასცინიან, ეს პატარა მოთხრობა გვასწავლის, რომ არ უნდა დავცინოთ, არ უნდა გავიმეტოთ და არ უნდა ვატკინოთ გული სხვას. ეს იყო პირველი გაკვეთილები ადამიანობისა.

ამავე იდეალებზეა აგებული „ვეფხისტყაოსანიც“. მისი გმირებისთვის სიყვარული და მეგობრობა უმაღლესი ღირებულებაა. ავთანდილი და ტარიელი მზად არიან, საკუთარი სიცოცხლეც კი გასწირონ ერთმანეთისთვის. ნესტანის სიყვარულისთვის გაწეული თავგანწირვა გვიჩვენებს, რომ ჭეშმარიტი სიყვარული მსხვერპლს ითხოვს, მაგრამ ამავე დროს ამაღლებს ადამიანს და აზრს აძლევს მის არსებობას. მათთვის ფუფუნება და სიმდიდრე არაფერს ნიშნავს, თუ გვერდით არ ჰყავთ ის, ვინც უყვართ.

და მაინც, რა ხდება დღეს?

სამწუხაროდ, სურათი შეიცვალა. ხშირად ვხედავთ, რომ მატერიალური ღირებულებები სულიერზე მაღლა დგას. ადამიანები ერთმანეთს შორდებიან, კარგავენ თანაგრძნობას, ზოგჯერ კი სხვისი ტკივილიც აღარ ეხებათ. ძალადობა, უსამართლობა, გაუცხოება, - ეს ყველაფერი ნელ-ნელა ჩვეულებრივ მოვლენად იქცევა. ადამიანი ცდილობს, თავი დაიმკვიდროს არა შინაგანი, სულიერი  ღირებულებებით, არამედ გარეგნული ეფექტითა და სწრაფი წარმატებით.

ამ ფონზე განსაკუთრებით მძაფრად იგრძნობა, თუ რამდენად შორს წავედით იმ იდეალებისგან, რასაც „ვეფხისტყაოსანი“ გვასწავლის. დავივიწყეთ, რომ სიყვარული მხოლოდ გრძნობა არ არის. ის არის პასუხისმგებლობა, ერთგულება, ერთმანეთის გვერდით დგომა ყველაზე რთულ დროს.

დღეს ბევრი ადამიანი იჩაგრება  სიღარიბით, უსამართლობით, უიმედობით. ხშირად გვავიწყდება ერთმანეთის დახმარება, მაშინ როცა სიკეთე ყველაზე მარტივი და ამავდროულად ყველაზე ძვირფასი საქმეა. დაცარიელებული სოფლები, მიტოვებული სახლები, უცხოეთში წასული ადამიანები  - ეს ყველაფერი ჩვენი რეალობის ნაწილია და გვაფიქრებინებს, სად დავკარგეთ ის სითბო, რაც ოდესღაც გვაერთიანებდა.

და მაინც, იმედი არსებობს.

მჯერა, რომ ბოროტება ვერასოდეს გაიმარჯვებს საბოლოოდ. სანამ ადამიანში დარჩება სიყვარული, სიკეთე და თანაგრძნობა, სამყარო არ დაიღუპება. „ვეფხისტყაოსანი“ კი მხოლოდ წარსულის წიგნი არ არის, ის დღესაც ცოცხალია და გვახსენებს, როგორი უნდა იყოს ადამიანი.

თუ შევძლებთ, რომ ყოველდღიურ ცხოვრებაში ცოტაოდენად მაინც დავიბრუნოთ ეს იდეალები, მაშინ ჩვენი საზოგადოება და ჩვენი ერიც გადარჩება.

როგორც შოთა რუსთაველი ამბობს:
„ბოროტსა სძლია კეთილმა, არსება მისი გრძელია.“

წყარო, პატრიოტული

 წყარო

სხივებში ვლანდავ პატარა წყაროს,

ჩაჰკიდებია ზურმუხტის ველებს,

ყვავილ-ბალახი რომ გაახაროს,

არ დაივიწყებს სიმღერებს ძველებს.

მირაკრაკებს და კისკისით ართობს

კლდეებს, მაცქერალთ შორით და შორით,

მობრუნებულო სოფელში მგზავრო,

წყარო დაგხვდება სიწმინდით შროშნის....

მაია დიაკონიძე

27.02.2026 წელი

დღეს სიყვარულზე უნდა გელაპარაკოთ, ესსე

 დღეს სიყვარულზე უნდა გელაპარაკოთ, ,,ვეფხისტყაოსნის" სიყვარულზე, რომელიც ზეცამდე ამაღლებულა და როგორც მზე, თითოეული ქართველის სულში მზის შუქად ჩაღვრილა.

იშვიათია ქართველი, ჩემი თაობის", ,,ვეფხისტყაოსნიდან" ერთი სტროფი მაინც არ იცოდეს ზეპირად ან აფორიზმები მაინც, ბოლოს და ბოლოს, ილუსტრაციები მაინც არ დაეთვალიერებინოს მიხაი ზიჩის, ირაკლი თოიძის, სერგო ქობულაძის, რომლებიც ასევე დიდი საზრდოა ადამიანის თვალის, გულისა და გონებისათვის.

მანამ კი, სანამ ,,ვეფხისტყაოსანს" ვისწავლიდით, დაწყებით კლასებში გოგებაშვილის ,,დედა ენას" და ,,ბუნების კარს" ვსწავლობდით, გემახსოვრებათ, ნაყვავილარსახიანი პატარა კატო, რომელსაც ამხანაგები დასცინიან, გვასწავლიდნენ, არ უნდა დასცინო, არ უნდა გაიმეტო, გული არ უნდა ატკინო სხვა ადამიანს. დღეს სურათი შეიცვალა, ადამიანები ერთმანეთის მტრად ქცეულა და მათთვის სხვა ადამიანის სიკვდილიც კი არაფერია. მატერიალური ღირებულებები ბევრად ძვირფასი გახდა, ვიდრე სულიერი. მაშინ როცა ,,ვეფხისტყაოსნის" გმირებმა კარგად იციან, რომ არაფერია სიყვარულზე, მეგობრობაზე მაღლა. ისინი ფუფუნებაში ცხოვრებაზე უარს ამბობენ და ისწრაფვიან ერთმანეთს დაეხმარონ, ამისთვის კი, სიკვდილიც თამაშად უჩანთ. ,,ვეფხისტყაოსანი" , პირველ რიგში, ცხოვრების წიგნია, რომელიც გვასწავლის, რა იდეალებით უნდა ვიცხოვროთ, რომ არ წავიბილწოთ სული, არ წავიწყმიდოთ. მეორეც, ეს არის პოეზიის ნიმუში, რომლის მსგავსის დაწერა, უკვე 21- ე საუკუნეა, ვერავინ მოახერხა.

რა ხდება დღეს სამყაროში?! წელს საშინელი წელიწადი გვაქვს.

ბოროტი ძალები უკვე აშკარად გამოვიდნენ კეთილის წინააღმდეგ საბრძოლველად, მათ ნიღაბიც კი არ აქვთ. გამოქვეყნდა ებშტეინის ფაილები, რომლებითაც ისეთი ამაზრზენი ფაქტები გამოვლინდა, როგორიცაა ბავშვებზე ძალადობა, კაციჭამიობა, ახალგაზრდების გარყვნა, ადამიანების ხოცვა. არ ვიცი, ეს დანაშაული დაუმტკიცდებათ თუ არა, მაგრამ, ვარაუდია, რომ ამ საშინელ დანაშაულში მსოფლიო ელიტის წარმომადგენლებიც იღებდნენ მონაწილეობას. ამას მოყვა ირანში ახალგაზრდების ხოცვა, ამბობენ, 30 ათასამდე ადამიანია დაღუპული. მერე დაიწყო ამერიკა- ირანის ომი. ნებისმიერი ომი, სამართლიანობისთვის წარმოებულიც კი, იწვევს კატასტროფებს, უდანაშაულო მსხვერპლს. ბინძურდება ჰაერი, ზიანდება ეკოსისტემა, ამ ომების არაპირდაპირი მსხვერპლი იზრდება.

გარდაიცვალა ჩვენი იმედი - საქართველოს კათალიკოს- პატრიარქი, რომლის ლოცვა საქართველოს წონასწორობას უნარჩუნებდა, არ დავცემულიყავით, მიწაზე არ გვეფორთხა, ვხედავთ,

გააქტიურდნენ შავი ძალები.

ჩვენ ფეხქვეშ მიწა ირყევა, ვერ ვხვდებით, ხან უპატრონო ცხოველებს დავდევთ, სადისტური მეთოდებით, არადა ეს საქმე ჰუმანურად მოსაგვარებელია, ხან ამორალურობას შევცქერით, ცხოვრებაში, კომპიუტერის თუ ტელევიზორის ეკრანებზე და ყველაფერი ეს ჩვენთვის ნელ- ნელა მისაღები და ჩვეულებრივი ხდება. გოგონები ცდილობენ გაშიშვლებით დაიმკვიდრონ თავი ცხოვრებაში, იმიტომ რომ ამის მაგალითები უამრავია, მამაკაცები, მსუბუქად რომ ვთქვათ, ზოგი სასმელს მისძალებია, ზოგი ნარკოტიკს, ვისაც ხელი მიუწვდება, ის ფულის შოვნაზეა გადასული, არა პატიოსან გზებს ვგულისხმობ. ხალხის, სახელმწიფო ქონების ძარცვაც ჩვეულებრივი ამბავი გახდა, მაგრამ ყველამ უნდა იცოდეს, რომ ცოდვების საზღაური ძალიან მაღალია.

რამდენი პატიოსანი ადამიანი იჩაგრება უიმედობით, უსიყვარულობით, სიღარიბით.

,,მიეც გლახაკთა საჭურჭლე, ათავისუფლე მონები" ყველას დავიწყებია, ერთი- ორი მეცენატი და კეთილი ადამიანი თუ გამოჩნდა, გვიხარია, არადა ქვეყანა ჭაობში იძირება, დაცარიელებული სოფლები, უპატრონოდ დარჩენილი სალოცავები, რომელთაც მხოლოდ დღესასწაულზე მიაკითხავენ ხოლმე, სიკვდილიანობის მაჩვენებელი გაზრდილია და აღემატება შობადობის მაჩვენებელს, ხალხი უკანმოუხედავად გარბის საქართველოდან, იყრებიან თავიანთი ოჯახებით და შვილებით, განა კი არიან უცხოეთში არაქართულად გაზრდილი ბავშვები აქ დამბრუნებლები?!

და მაინც, იმედი მაქვს, ბოროტი ძალები, რომლებიც მთელ დედამიწას გველეშაპივით შემოჰხვევია და აღრჩობს,

განადგურდება

,,ბოროტსა სძლია კეთილმა, არსება მისი გრძელია".

სათქმელი კიდევ ბევრი მაქვს...

მინიმები

 ისევ მინიმალისტური პოეზიიდან:

------------------

თუ არ გჭირდები, არც მე მჭირდები,

ჩამომსხვრეულა ბროლის ხიდები,

გავსებულია ტყვიით მჭიდები,

რომ ვეღარ მნახავ, ამას გპირდები.

------------------

დრო გამოსცდის და აჩვენებს,

პატარასაც და დიდსაც,

მოკვდავო, ვერ გააჩერებ,

თუმცა ძალიან გინდა.

---------------------

იქე და იქე შენი თავი,

დრო და ხალხია შენი მსაჯული.

-----------------

ან რა ვთქვა და ან რა მეთქმის,

ეს ცხოვრება განვლე ტყუილად,

ეშმა შემხვდა არაერთი,

ვერ მივხვდი და თითებს ვიჭამ.

მაია დიაკონიძე

15.04.2026 წელი

,ელი, ელი, ლამა საბაქთანი" - დაე, აღსრულდეს ღვთის ნება!

,ელი, ელი, ლამა საბაქთანი" - დაე, აღსრულდეს ღვთის ნება!

აეხადა ფარდა ბოროტსა და ფარჩაკს,

მეორედ მოსვლამდე არაფრი დარჩა,

გამოჩნდება გმირი შენი მეოხებით,

,,გადარჩება ერი", მშვიდად მეუბნები.

განა ,ელი, ელი, ლამა საბაქთანი",

შენი ბოლო სიტყვა ბეჭედი არ არის?!

ვინ, ეშმაკის დაღით და ეშმაკის რქებით,

ერის მოღალატე ჩავა ჯოჯოხეთით.

ვინ კი აწევს დროშას შენი გამარჯვების,

მოიმატებს რიცხვი შენი დარაჯების,

იყოს ,,ელი, ელი, ლამა საბაქთანი",

აღსრულებას ელის უფლის სამართალი!

მაია დიაკონიძე

15. 04.2026 წელი

წავალ იქ

 წავალ იქ

რაღაში მჭირდება ლაპარაკი,

უკვე გაღებულა ალაყაფი,

წავალ იქ ჩემი არაკებით,

მსხვერპლად შეწირული ზვარაკებით,

ჩემი პირველი სამოსელით,

ჩემი პირველი გაოცებით,

ჩემი ქართული დედა ენით,

ჩემი ლამაზი ველაეთით.

მაია დიაკონიძე

14.04.2026 წელი