ვხედავ, უკვე რომ აღარ გჭირდები,
ამოიწურა ჩემი ლიმიტი,
ჩამოფხავულა ჩემკენ ბინდები,
როგორც მზისაკენ, სხვისკენ მიილტვი.
მაია დიაკონიძე
12.04.2025 წელი
ვხედავ, უკვე რომ აღარ გჭირდები,
ამოიწურა ჩემი ლიმიტი,
ჩამოფხავულა ჩემკენ ბინდები,
როგორც მზისაკენ, სხვისკენ მიილტვი.
მაია დიაკონიძე
12.04.2025 წელი
სიყვარული „ვეფხისტყაოსანში“ და დღევანდელი სამყარო
რა არის სიყვარული დღეს? ის, რაც ვეფხისტყაოსანი გვასწავლის, თუ ის, რასაც ყოველდღიურ ცხოვრებაში ვხედავთ?
დღეს სიყვარულზე უნდა გელაპარაკოთ, იმ სიყვარულზე, რომელიც „ვეფხისტყაოსანში“ ზეცამდეა ამაღლებული და როგორც მზე, თითოეული ქართველის სულში შუქად იღვრება. იშვიათია ქართველი, განსაკუთრებით ჩემი თაობის, რომელსაც ამ უკვდავი პოემიდან ერთი სტროფი მაინც არ ახსოვდეს. ბევრს უნახავს მისი ილუსტრაციებიც — მიხაი ზიჩის, ირაკლი თოიძის, სერგო ქობულაძის, რომლებიც არა მხოლოდ თვალს, არამედ გულსა და გონებასაც ამდიდრებს.
მანამ კი, სანამ „ვეფხისტყაოსანს“ შევისწავლიდით, ბავშვობაში ვეცნობოდით იაკობ გოგებაშვილის ,,დედა ენას" და ,,ბუნების კარს". გვახსოვს პატარა კატო, ნაყვავილარსახიანი გოგონა, რომელსაც დასცინიან, ეს პატარა მოთხრობა გვასწავლის, რომ არ უნდა დავცინოთ, არ უნდა გავიმეტოთ და არ უნდა ვატკინოთ გული სხვას. ეს იყო პირველი გაკვეთილები ადამიანობისა.
ამავე იდეალებზეა აგებული „ვეფხისტყაოსანიც“. მისი გმირებისთვის სიყვარული და მეგობრობა უმაღლესი ღირებულებაა. ავთანდილი და ტარიელი მზად არიან, საკუთარი სიცოცხლეც კი გასწირონ ერთმანეთისთვის. ნესტანის სიყვარულისთვის გაწეული თავგანწირვა გვიჩვენებს, რომ ჭეშმარიტი სიყვარული მსხვერპლს ითხოვს, მაგრამ ამავე დროს ამაღლებს ადამიანს და აზრს აძლევს მის არსებობას. მათთვის ფუფუნება და სიმდიდრე არაფერს ნიშნავს, თუ გვერდით არ ჰყავთ ის, ვინც უყვართ.
და მაინც, რა ხდება დღეს?
სამწუხაროდ, სურათი შეიცვალა. ხშირად ვხედავთ, რომ მატერიალური ღირებულებები სულიერზე მაღლა დგას. ადამიანები ერთმანეთს შორდებიან, კარგავენ თანაგრძნობას, ზოგჯერ კი სხვისი ტკივილიც აღარ ეხებათ. ძალადობა, უსამართლობა, გაუცხოება, - ეს ყველაფერი ნელ-ნელა ჩვეულებრივ მოვლენად იქცევა. ადამიანი ცდილობს, თავი დაიმკვიდროს არა შინაგანი, სულიერი ღირებულებებით, არამედ გარეგნული ეფექტითა და სწრაფი წარმატებით.
ამ ფონზე განსაკუთრებით მძაფრად იგრძნობა, თუ რამდენად შორს წავედით იმ იდეალებისგან, რასაც „ვეფხისტყაოსანი“ გვასწავლის. დავივიწყეთ, რომ სიყვარული მხოლოდ გრძნობა არ არის. ის არის პასუხისმგებლობა, ერთგულება, ერთმანეთის გვერდით დგომა ყველაზე რთულ დროს.
დღეს ბევრი ადამიანი იჩაგრება სიღარიბით, უსამართლობით, უიმედობით. ხშირად გვავიწყდება ერთმანეთის დახმარება, მაშინ როცა სიკეთე ყველაზე მარტივი და ამავდროულად ყველაზე ძვირფასი საქმეა. დაცარიელებული სოფლები, მიტოვებული სახლები, უცხოეთში წასული ადამიანები - ეს ყველაფერი ჩვენი რეალობის ნაწილია და გვაფიქრებინებს, სად დავკარგეთ ის სითბო, რაც ოდესღაც გვაერთიანებდა.
და მაინც, იმედი არსებობს.
მჯერა, რომ ბოროტება ვერასოდეს გაიმარჯვებს საბოლოოდ. სანამ ადამიანში დარჩება სიყვარული, სიკეთე და თანაგრძნობა, სამყარო არ დაიღუპება. „ვეფხისტყაოსანი“ კი მხოლოდ წარსულის წიგნი არ არის, ის დღესაც ცოცხალია და გვახსენებს, როგორი უნდა იყოს ადამიანი.
თუ შევძლებთ, რომ ყოველდღიურ ცხოვრებაში ცოტაოდენად მაინც დავიბრუნოთ ეს იდეალები, მაშინ ჩვენი საზოგადოება და ჩვენი ერიც გადარჩება.
როგორც შოთა რუსთაველი ამბობს:
„ბოროტსა სძლია კეთილმა, არსება მისი გრძელია.“
წყარო
დღეს სიყვარულზე უნდა გელაპარაკოთ, ,,ვეფხისტყაოსნის" სიყვარულზე, რომელიც ზეცამდე ამაღლებულა და როგორც მზე, თითოეული ქართველის სულში მზის შუქად ჩაღვრილა.
ისევ მინიმალისტური პოეზიიდან:
წავალ იქ
ფული გაქვს?! შენ ხარ პოეტი,
ეპოტინება ვინ დაფნის გვირგვინს?!
არც რა
ნეტავ!
ზოგი რომში მოგზაურობს, ზოგიც კიდევ პარიზში,
მინიატურული პოეზიიდან:
ნუღარ მიგულებთ მე თქვენს ამქარში,
ნუღარ მიწოდებთ პოეტს,
დაე, დავსველდე ამ წვიმა-ქარში,
დავხვდე ამ ქვეყნის მოეთს.
იმედის ვარსკვლავი
ვიღაცისთვის...
აღარაფერი
ქარი მეტ-მეტობს წამში
სიკვდილი მაინც მალია
1 . მტკიოდა ძლიერ
გასხლული ტანი , ნაიარევი გვერდი , გაყვავილბულ ნუშებს და ატმებს , დაუზრეს თოთო მკერდი ; 2 . დაუვსეს თვალი იებს , ზამბახებს , ირგვლივ სიჩუმე იწვა ... აბრიალებულ ბროწეულივით , იწვის შევჩენკოს მიწა!გადატეხილი ვნახე მე ღერძი,
ფრანც ფერდინანდის მოკვლას მოჰყვა მსოფლიო ომი,
არც დღეს იცვლება ომებისთვის საბაბ-მიზეზი,
ვერ გაუყვიათ დედამიწა, ვით გუნდა ცომის,
და შესევიან, ხორბლის ბეღელს, როგორც ვირთხები.
მაია დიაკონიძე
13.03.2026 წელი
ვეძახდი ზვიადს, ვეძახდი მერაბს,
გადატეხილი ვნახე მე ღერძი,
მინდა ვიმღერო, მაგრამ რა მაქვს ნეტავ სამღერი,
ჩემი სამშობლო დარჩენილა უფეხ-უხელო,
ვეღარა ვხედავ ვაზს ზეცამდე ასულ-აღერილს,
უქართველებო საქართველოს რაღა ვუმღერო.
პოეტს!
შენი ლექსი ჯობდა ყველას,
შიგ ყვაოდა ია-ვარდი,
შენი გული გულზე მება,
ათასი წლის მუხას ჰგავდი.
შენი ძალა მიწილადე,
მიმაჩვიე ლაღად ჭიკჭიკს,
მისრულებდი ყველა წადილს,
გადღეგრძელებ სავსე ჭიქით.
ჩემს იმედად გსახავ მუდამ,
შენ ხარ ჩემი გულის ბუდე,
თან ვატარებ ლოცვის გუდას,
ღმერთო, გზას ნუ გაუმრუდებ!
მაია დიაკონიძე
25 ივნისი. 2025 წელი
ან კი, გიყვარდი როდის?!
ვიცი, რომ აღარ გიყვარვარ,
ხასიათის პოეტური პორტრეტი
შენ დაიბადე მაშინ,
როცა ცა ჯერ კიდევ ღამის სიჩუმეს სვამდა
და ვარსკვლავები ჩუმად ასწავლიდნენ ადამიანს,
როგორ უნდა ეძებოს თავისი გზა.
შენი მიზანია: ისროლო შორს,
არა თვალით, არამედ აზრით.
შენს ნათქვამ სიტყვებს ასეთი ბედი დასდევთ:
ხან მკურნალობენ,
ხან ჭრილობას ტოვებენ,
მაგრამ არასდროს იტყუებიან.
შენ არ ხარ გზაზე მოსიარულე,
შენ თვითონ ხარ გზა.
დრო ვერ გაკავებს,
რადგან შინაგანად ყოველთვის მიდიხარ
იქით და აკეთებ იმას, რასაც სინდისი გკარნახობს.
შენ გიყვარს სიმართლე,
თუნდაც ის უხეში იყოს,
რადგან ტყუილს ვერ უყურებ თვალებში.
და თუ დადუმდები,
ეს ნიშნავს, რომ სიტყვა შეინახე,
და არა დაგელია.
შენში ცეცხლი არ ყვირის,
ის ანათებს.
გამოცდილებით გამდიდრებული,
ტკივილით გამობრძმედილი,
შენ ისვრი არა იმისთვის, რომ მოიგო,
არამედ იმისთვის, რომ მიზანი იპოვო.
და როცა დაღამდება,
შენ კვლავ ცას შეხედავ
არა კითხვებით,
არამედ მადლიერებით,
რადგან იცი —
რაც უნდა შორს იყოს მიზანი,
შენ უკვე მიაღწიე მას გულით.
გული მეტკინა რატომღაც,
რატომ? მე თვითონ არ ვიცი,
არ მემუქრება კატორღა,
არც დაბერებას განვიცდი,
უფალო, გზად ვინც შემომხვდა,
რატომ აღმოჩნდა მაცილი?!
მზე როდესაც იცინის
მზე როდესაც იცინის,
ხარობს ხე და ყვავილი,
ტყეში, მთაზე, მდელოზე,
ზეიმია ნამდვილი.
ცა როდესაც შუბლს შეკრავს,
გაშლის ღრუბლის ქარავანს,
წვიმის ფარდაგს შეკერავს,
დაჰფენს ციხე-გალავანს.
ზეცის ზრუნვის ქვეშა ვართ,
დარია თუ ავდარი,
რომ გვეფინოს ქვეშაგად,
ჭრელაჭრულა მთა-ბარი.
ნუნუ ძამუკაშვილი
სამშობლოს!
,,ისევ გაზაფხული და ისევ იმედები"
მუხლმოყრით დავდგები !
სიყვარული მოკვდა, ქალბატონო!
,,l’amore è morto, Donna!"
– რად ატარებ, მამალო,
დეზებს, როგორც აბჯარს?! -
ეკითხება თოკუნა
მამალს ხეზე დამჯდარს.
- მოვეჭიდო ხომ უნდა
მტერს, ჩავასო ნისკარტი,
,,ყიყლიყოსაც", გგონიათ,
გასართობად ვიძახი?!
თქვა და ახტა მამალი,
ჩაეჭიდა ღოლოს,
სანამ დაიყივლებდა,
მელამ მოფცქვნა ბოლო.
-
-
უცნაური ამბავი
დააჩერდა გელა გლობუსს,
ატრიალა დიდხანს,
- ჩვენ სად ვცხოვრობთ, დიდედაო,-
ბებოს ბევრჯერ ჰკითხა.
ბებოს მისთვის არ ეცალა,
უმზადებდა სადილს,
გელას მურა დაეხმარა,
შავ ზღვას დაჰკრა თათი.
ჩამომფერთხა ჟამმმა წლები,
დამიმძიმდა თითქოს სული,
სარკოფაგში ძალით ვწვები,
ვით ცხოვრებაგარდასული,
სურვილები ვერ მიდიან,
მოვხვდები კი მაღლა ღმერთთან?!
ვეღარ ვსაზღვრავ მერიდიანს,
ვერ ვთქვი, ის რაც უნდა მეთქვა.
ვერ გაიგო ვერავინ!
ჩემს რუკაზე შავმა ყვავმა
დააქცია მელანი,
ყვავია თუ მაგელანი,
ვერ გაიგო ვერავინ.
21.02.2025 წელი
ყველგან დარბის ცელქი ქარი,
სტაფილო და ჭარხალი
პაექრობა გამართეს
სტაფილომ და ჭარხალმა
და სტაფილომ ცხვირის წინ
ჭარხალს თეფში აართვა.
ასე უთხრა: – რადა ხარ,
უსაშველოდ წითელი,
ინდაურის ბიბილოს
მოჰგავს შენი კისერი. ––
აიფხორა ჭარხალი,
არ დაუთმო ქარაგმა,
– მეც შენსავით კურდღლების
საჭმელი კი არა ვარ!
ჩემ გარეშე სად თქმულა,
აბა, ბორში წითელი,
სხვა გემო აქვს ჩემს ნაყენს,
სვამენ გოგო-ბიჭები.
– ნეტავი რას კაპასობთ,
რომელი ხართ პირველი?!
ორივ მარგებელი ხართ,
ბოსტნეული ძირძველი. –
ასე უთხრა კომბოსტომ,
ძმებს მოჰხვია ხელები,
ძველ ხის გობზე დალაგდნენ,
უხერხული ხველებით.
მაია დიაკონიძე
20.02.2025 წელი